Topuklu ayakkabınız bozuk para gibi sallanıyor mu?

Topuklu ayakkabı alırken çoğumuz modele, renge, topuk yüksekliğine ve ilk adımdaki rahatlığa bakarız. Sosyal medyada yayılan basit bir yöntem ise listeye bambaşka bir soru ekledi: ayakkabı, kimse giymeden, kendi başına dengede durabiliyor mu?

"Shoe rock test" adıyla bilinen yöntem tam olarak bunu ölçüyor. Ayakkabı düz ve sert bir zemine bırakılıyor, topuğun yan tarafına çok hafif bir dokunuş yapılıyor ve bırakılıyor. Bazı modeller küçük bir hareketin ardından hemen duruyor. Bazıları ise birkaç kez sağa sola geçerek — masaya düşen bir bozuk para gibi — dengesini arıyor.

Testi kim çıkardı?

Yöntem, TikTok'ta Asia Marquis adlı içerik üreticisinin paylaşımlarıyla yayıldı. "Frugal Fashionista" olarak anılan Marquis, özellikle ikinci el ayakkabı alırken kullandığı bu testi Aralık 2023'ten itibaren bir dizi videoda anlattı; testin kendi adına açtığı ayrı bir oynatma listesi bile var. Videolarında sık tekrarladığı cümle şu: "Ayağınızdan sallanıp çıkıyorsa, ayağınızdayken de sallanacak."

Test zamanla başka kullanıcılara ve haber sitelerine de konu oldu; "giymeden kötü topukluyu anlama yöntemi" başlığıyla anlatıldı. Marquis'in dikkat çektiği bir ayrıntı da şu: pahalı ve tanınmış markalar bu testten otomatik olarak geçmiyor.

Küçük ama önemli bir yöntem ayrıntısı

Testi yayan kişi bir noktanın altını özellikle çiziyor: ayakkabıyı itmeyin. Amaç ayakkabıyı deviren bir kuvvet uygulamak değil; topuğun yanına dik açıdan hafifçe vurup bırakmak ve ardından ne olduğunu izlemek. Sert bir itiş zaten her ayakkabıyı sallandırır; ölçülmek istenen şey, küçük bir bozulmadan sonra ayakkabının kendini ne kadar çabuk toparladığı.

Peki neden bazıları daha çok sallanıyor?

Cevabın önemli bir kısmı ayakkabının geometrisinde.

Bir topuklu ayakkabı zeminde temel olarak iki bölgeden destek alır: öndeki taban bölümü ve arkadaki topuk. Bu iki desteğin birbirine göre konumu, topuğun açısı ve yere değdiği nokta ayakkabının denge davranışını belirler. Topuk doğru noktaya basıyor ve tabanın ön kısmı da zemine düzgün oturuyorsa, ayakkabı küçük bir bozulmadan sonra daha kolay toparlanır.

Topuğun temas noktası yana kaçıyorsa, taban zemine eşit oturmuyorsa ya da ağırlık hattı iki destek noktasının arasında iyi konumlanmamışsa ortaya o tanıdık görüntü çıkar: ayakkabı bir sağa bir sola geçerek kendine denge noktası arar.

İnce topuk neden daha hassas?

Topuğun yere değen alanı küçüldükçe ayakkabının destek tabanı da küçülür. Bu yüzden ince stilettoların küçük geometrik farklara blok topuklardan daha duyarlı olması şaşırtıcı değil.

Bilimsel yazın da bu yönde. Human Movement Science dergisinde 2015'te yayımlanan bir çalışmada (Luximon, Cong, Luximon ve Zhang), küçük topuk taban boyutunun basınç merkezi sapmalarını artırdığı ve basınç merkezini yürüyüşün başında içe doğru kaydırdığı bulundu. Topuk yüksekliği üzerine yapılan başka bir çalışmada ise yükseklik arttıkça denge sınırlarının belirgin biçimde kötüleştiği, bu etkinin özellikle 7 santimetrede öne çıktığı aktarılıyor.

Yani iki ayakkabının topuk yüksekliği aynı olsa bile, topuğun şekli ve yere oturduğu alan yüzünden denge davranışları farklı olabiliyor.

Sallanan ayakkabı kötü mü? Hayır

Burada küçük ama önemli bir ayrım var. Bu test tek başına bir ayakkabının kaliteli ya da kalitesiz olduğunu göstermez.

Tabanın doğal kıvrımı, topuk tipi, kullanılan malzeme, hatta test yapılan zeminin gerçekten düz olup olmaması sonucu değiştirebilir. Üstelik ayakkabı giyildiğinde vücut ağırlığı da sisteme dahil olur; tezgâhta gördüğünüz davranış, yürürken hissedeceğiniz dengeyi birebir yansıtmaz.

Ayakkabı ve ayak sağlığı üzerine konuşan podologlar da tek bir işarete bakmak yerine kalıbı, burun genişliğini, desteği ve tabanın kolayca bükülüp bükülmediğini birlikte değerlendirmeyi öneriyor. Kısacası "shoe rock test" bir teşhis değil; alışveriş sırasında beş saniyede yapılabilen hızlı bir stabilite fikri.

Biz de denedik

Yöntemi bir mağazada farklı modellerde denedik. Aynı tezgâhta, aynı zeminde ve aynı hafiflikte dokunduk. Sonuç net biçimde farklıydı: bazı modeller kısa bir hareketin ardından hemen duruldu, bir model ise gözle sayılabilecek kadar çok kez sağa sola geçtikten sonra durdu.

Bu, o modelin kötü olduğu anlamına gelmiyor. Ama iki ayakkabının aynı koşulda gerçekten farklı davrandığını gösteriyor — ve zaten testin eğlenceli tarafı da bu.

Siz de 5 saniyede deneyin

Bir çift topuklunuzu düz ve sert bir zemine koyun. Topuğun yanına çok hafifçe dokunun ve bırakın.

Hemen duruyor mu? Yoksa sağa sola birkaç kez sallanarak mı dengesini buluyor?

Kaç kez sallandığını sayın ve sonucu bize yazın. Aynı topuk yüksekliğinde iki ayakkabınız varsa ikisini de deneyin; asıl ilginç kısım aradaki fark.

Zaman çizelgesi

1. Aralık 2023İçerik üreticisi Asia Marquis, ikinci el ve yeni topukluları denerken kullandığı "shoe rock test"i TikTok'ta paylaşmaya başladı. [1]
2. 2024Test başka kullanıcılara ve haber sitelerine yayıldı; "giymeden kötü topukluyu anlama yöntemi" olarak anlatıldı. [2]
3. 18 Eylül 2026Tuzlali.net bir mağazada farklı modelleri aynı yöntemle denedi; modeller arasında belirgin fark görüldü.

Bu haberde bir hata ya da eksik mi gördünüz? Düzeltme ve kaynak bildirimi için info@tuzlali.net adresine yazın. · Yayın ilkelerimiz