Atatürk'ün Tuzla kayıtları · 29 Ekim 2026
- 5 Haziran 1928
- Tuzla İstasyonu'nda karşılama; kız öğrenciler karşıladı
- 6 Ağustos 1929
- Tren 9.15'te Tuzla'da; Vali Muhiddin Bey ve heyet karşıladı
- 23 Temmuz 1934
- Yalova'dan motorla Eskihisar ve Tuzla önlerine
- 29-30 Ağustos 1934
- Ertuğrul yatıyla İçmeler'e; bir gece kaldı
- 19 Eylül 1937
- Trende saat 11.00'de Tuzla'da
- Cumhuriyet
- 29 Ekim 1923 · bugün 103. yıl
Cumhuriyetimiz bugün 103 yaşında. 29 Ekim 1923'te ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti'nin yeni yaşını Tuzlali.net olarak kutluyor, Cumhuriyetin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü ve silah arkadaşlarını saygı ve minnetle anıyoruz. Bu bayramı Tuzla'nın kendi hafızasından bir seçkiyle karşılamak istedik: Atatürk'ün Tuzla'ya geldiği günlerin fotoğrafları ve o günleri anlatan gazete sayfaları.
Tuzla, Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankara'dan İstanbul'a trenle gelen Gazi'nin karşılandığı yerlerden biriydi. Kayıtlara göre Atatürk 1928'den 1937'ye uzanan dönemde Tuzla'dan birkaç kez geçti, birkaç kez de burada durdu. 1928 ve 1929 ziyaretleri fotoğraflarla belgelenmiş; 1929'daki ise ertesi günün gazetesinde satır satır anlatılmış.
5 Haziran 1928: Tuzla İstasyonu'nda karşılama
Seçkinin ilk fotoğrafı, sayfanın başındaki kare, 1928'den. Anadolu Ajansı'nın Hanri Benazus Arşivi'nden yayımladığı karede Atatürk, elinde bastonuyla Tuzla İstasyonu'na gelirken görülüyor. Solda süngü takmış askerler selam duruşunda, arkada istasyon binasının kiremit çatısı altında toplanmış kalabalık var. Atatürk'ün hemen arkasında şapkalarını ellerinde tutan sivil heyet yürüyor.
Bu ziyaretin tarihi 5 Haziran 1928. Habertürk'ün Atatürk ve gençler fotoğraflarını derlediği galeride, Atatürk'ün o gün Tuzla'ya gelişinde kız öğrenciler tarafından karşılandığı yazıyor. Aynı güne ait bir başka fotoğraf bir müzayedede satışa çıktı: Pera Mezat'ın "Atatürk ve Çocuklar 5 Haziran 1928 Tuzla İçmeler Kaplıcalar" başlıklı kaydı, Atatürk'ü Salih Bozok, Şükrü Naili Paşa ve beraberindeki heyetle birlikte gösteriyor. Kayıttaki açıklamaya göre arkadaki Osmanlıca tabelada "Tuzla" yazıyor.
Atatürkçü Düşünce Derneği Tuzla Şubesi, bu yıl 5 Haziran'da Atatürk'ün Tuzla'ya gelişinin 98. yıl dönümünü Tuzla Kent Müzesi'nde Tuzla Belediyesi'nin katkısıyla düzenlediği bir etkinlikle andı. Etkinlikte gazeteci İskender Özsoy konuştu.
6 Ağustos 1929: "Merhaba asker!"
Atatürk'ün Tuzla'daki en ayrıntılı anlatılan günü 6 Ağustos 1929. Ertesi sabah çıkan Milliyet gazetesi birinci sayfasını tek bir manşete ayırdı: "İstanbul Gaziye kavuştu!" Manşetin altında "İstanbullular Gaziyi emsalsiz tezahüratla karşıladı" ve "Bütün halk, Gazinin yoluna dökülmüş ve onu alkışlamıştır" başlıkları vardı.
Gazete, İzmit'te sabah saat altıyı 22 geçe Gazi'nin treninden önce giden kılavuz trenin düdüğünün duyulduğunu yazıyor. Muhabir, İzmit'ten sonra trenin uğradığı bütün istasyonların tıklım tıklım dolduğunu, Gazi'yi selamlamak için ağaçlara ve evlerin damlarına çıkıp mendil sallayanlar olduğunu yazıyor. Derince'de, Tavşancıl'da, Dil İskelesi'nde ve Tütün Çiftliği'nde yüzlerce kadın ve erkek treni dakikalarca alkışladı. Gazete Gazi'nin kılığını bile not etmiş: kül rengi ince bir yazlık elbise, koyu kahve rengi iskarpin. "Çok neşeli ve pürsıhhat görünüyorlardı."
Gazetenin ikinci sayfasındaki ayrıntılı haber, Tuzla'yı "Vilayet hududunda istikbal" ara başlığıyla anlatıyor. Habere göre İstanbul'dan gelen karşılama heyeti Gazi'yi Tuzla'da bekliyordu. Heyette Vali ve Şehremini Muhiddin Bey, Kolordu Kumandanı Şükrü Naili Paşa ve Fırka Müfettişi Hakkı Şinasi Paşa vardı. Tren saat 9.15'te Tuzla'ya vardı. Heyet özel vagona girmeye hazırlanırken Gazi vagondan önce kendisi indi ve heyetle istasyonda karşılaştı.
Milliyet'in aktardığına göre Gazi, Vali'nin elini sıkıp "Nasılsınız Muhiddin Bey?" diye hatırını sordu, ardından Şükrü Naili Paşa'yla selamlaşıp "Ne var ne yok?" dedi. Sonra istasyonda selam duruşundaki askerî birliği teftiş etti ve önlerinden geçerken gür bir sesle "Merhaba asker!" diye seslendi. Askerlerin hep bir ağızdan verdiği cevabı gazete şöyle yazmış: "Merhaba Paşam var ol!"
Aynı bölümde gazetenin "Gazinin iltifatları" başlığıyla verdiği bir sahne de var. Gazi, kendisini alkışlamak için toplanan küçük öğrencilerden birinin çenesini okşayıp adını sordu. Sevincinden dili dolaşan çocuğun cevabı "Mustafa" oldu. Gazi gülerek "Mustafa öyle mi, sen benim ismimi almışsın çocuğum" dedi. Ardından yaşlıca bir kadın Gazi'nin elini sıkıp hatırını sordu: "Sağlığınıza duacıyız Paşam."
Gazetenin yazdığına göre Gazi, Tuzla'da trene binen heyetle birlikte kompartımanına geçti, gazetecileri de salonuna kabul etti ve Vali Muhiddin Bey'e "En nihayet beni İstanbul'a getirdiniz!" dedi. Foto muhabirlerinin birkaç poz çekmesine izin verdi. Tren Pendik'te durdu; Gazi'yi orada Meclis Reisi Kâzım Paşa ile Başvekil İsmet Paşa karşıladı. Gazi, İsmet Paşa'nın Pendik'teki köşkünde yarım saat kadar dinlendi, ardından tren saat 11'de Haydarpaşa'ya girdi. Gazetenin ikinci sayfasında "İstanbul yolunda" altyazısıyla basılan fotoğrafta Atatürk, gülümseyerek vagon penceresinden bakıyor.
29-30 Ağustos 1934: İçmeler'de bir gece
Atatürk'ün Tuzla'da gecelediği kayıtlı ziyaret 1934 yazında. Gazeteci İskender Özsoy'un Özel Şahingiray'ın derlediği "Atatürk'ün Nöbet Defteri"ne dayanan yazılarına göre Atatürk 29 Ağustos 1934'te Ertuğrul yatıyla Yalova'dan Tuzla İçmeler'e geldi. Bugün Şifalı Sular diye anılan bu kaplıcada bir gece kaldı, 30 Ağustos'ta saat 16.30'da yine Ertuğrul yatıyla Dolmabahçe'ye döndü. Özsoy, aynı yaz 23 Temmuz'da Atatürk'ün Yalova'dan motorla Eskihisar ve Tuzla önlerine kadar geldiğini de aktarıyor.
Özsoy'un 2018'deki yazısına göre Atatürk, tarihî İçmeler Oteli'nin üçüncü katındaki dokuz numaralı odada kaldı. O sırada müşterilere kapalı olan oda, yattığı karyola ve bazı dönem eşyalarıyla korunuyordu. Aynı yazı, İçmeler için Kâmil Bey'e 10 Aralık 1926'da verilen 77 yıllık imtiyazın Atatürk'ün imzasını taşıdığını, kurulan şirketin ortakları arasında Atatürk'ün hekimlerinin de bulunduğunu yazıyor. Kaplıcanın bugünkü hâlini Tuzla Kaplıcaları rehberimizde anlattık.
Nöbet Defteri'ndeki bir başka kayıt 19 Eylül 1937'ye ait: Özsoy'un aktarımıyla Atatürk, İstanbul'a 28'inci gelişinde, trende saat 11.00'de Tuzla'da uyandı. Özsoy, Atatürk'ün Tuzla'ya böbrek rahatsızlığı nedeniyle de uğramış olabileceğini not ediyor; bunun belirli bir ziyaretin sebebi olup olmadığını söylemiyor.
Aynı istasyon, aynı kıyı, 103. yıl
1929'da Tuzla İstasyonu'nda Gazi'yi bekleyen "mektep talebesi" ve binlerce kişi, bugün aynı ilçede yaşayan ailelerin dedeleri ve nineleriydi. Gazi'nin 1928'de ve 1929'da indiği Tuzla İstasyonu bugün de raylı sistemin durağı; Atatürk'ün 1934'te yatla geldiği İçmeler kıyısı da yerinde duruyor.
Tuzla'da Cumhuriyet Bayramı kutlamaları her yıl Tuzla Sahil Tören Alanı'nda da düzenleniyor. Bu yılın program ayrıntıları Tuzla Belediyesi ve Tuzla Kaymakamlığı'nın duyurularından takip edilebilir.
Cumhuriyet; okulu, istasyonu, kaplıcası ve sahiliyle bu ilçenin bugününü de kurdu. Tuzlali.net olarak bütün Tuzlalıların Cumhuriyet Bayramı'nı kutluyoruz. Ne mutlu Türküm diyene! Yaşasın Cumhuriyet!
Zaman çizelgesi
- 5 Haziran 1928Atatürk Tuzla'ya geldi; AA arşivindeki fotoğrafta Tuzla İstasyonu'na gelirken görülüyor. [2]
- 6 Ağustos 1929Ankara'dan gelen tren 9.15'te Tuzla'da; İstanbul heyeti Gazi'yi vilayet hududunda karşıladı. [1]
- 29-30 Ağustos 1934Atatürk Ertuğrul yatıyla Tuzla İçmeler'e geldi, bir gece kaldı, Dolmabahçe'ye döndü. [5]
- 19 Eylül 1937Nöbet Defteri kaydına göre trende saat 11.00'de Tuzla'da uyandı. [6]
- 5 Haziran 2026ADD Tuzla Şubesi, Atatürk'ün Tuzla'ya gelişinin 98. yıl dönümünü Tuzla Kent Müzesi'nde andı. [7]
Kaynaklar
- Milliyet (Wikimedia Commons) — Milliyet, 7 Ağustos 1929 — "İstanbul Gaziye kavuştu!" (tam sayı, PDF) · 7 Ağustos 1929
- Anadolu Ajansı — Anadolu Ajansı arşivinden Atatürk (fotoğraf galerisi, Hanri Benazus Arşivi) · 10 Kasım 2017
- Habertürk — Bugün 19 Mayıs! Mustafa Kemal Atatürk'ün gençlerle beraber fotoğrafları
- Pera Mezat — Atatürk ve Çocuklar 5 Haziran 1928 Tuzla İçmeler Kaplıcalar (müzayede kaydı)
- Türkiye Turizm · İskender Özsoy — Atatürk İçmeler'de: Unutturamaz onu hiçbir şey · 30 Ağustos 2018
- Hürses · İskender Özsoy — Atatürk'ün İstanbul'da Anadolu Yakası Gezileri · 3 Haziran 2026
- Atatürkçü Düşünce Derneği — Tuzla Şubemiz, Atatürk'ün Tuzla'ya Gelişinin 98. Yıl Dönümünde Etkinlik Düzenliyor · 3 Haziran 2026
1929 karşılamasındaki sözler ve ayrıntılar Milliyet'in 7 Ağustos 1929 sayısından birebir aktarıldı; yazım günümüz Türkçesine uyarlandı. 1934 ve 1937 kayıtları İskender Özsoy'un, Özel Şahingiray'ın derlediği Atatürk'ün Nöbet Defteri'ne dayanan yazılarından; bağımsız bir arşivle ayrıca doğrulanmadı. 1928 fotoğrafının yeri ve tarihi Anadolu Ajansı'nın arşiv notuna dayanıyor.
Son kontrol: 29 Ekim 2026. Yeni bilgi geldiğinde sayfa güncellenir.
Bu haberde bir hata ya da eksik mi gördünüz? Düzeltme ve kaynak bildirimi için info@tuzlali.net adresine yazın. · Yayın ilkelerimiz