Haber Mutfak · Semt pazarları

Tuzla'da Ekim Ayında Pazar Alışverişinde Hangi Mevsim Meyve ve Sebzesi Alınmalı?

Pazardan aldığınız elmayı ıspanağın yanına mı koyuyorsunuz? Tezgâhtan seçtiğiniz ürünün kaç gün dayanacağı, eve gelince nereye koyduğunuza bağlı.

Yayın: · Hazırlayan: (editör) · Kaynaklar

Kapak: semt pazarında domates, salatalık, siyah kırım ve sivri biber tezgâhı üzerinde "Tuzla'da Ekim Ayında Pazar Alışverişinde Hangi Mevsim Meyve ve Sebzesi Alınmalı?" başlığı ve "Pazardan aldığınız elmayı ıspanağın yanına mı koyuyorsunuz?" sürmanşeti
Tuzlali.net kapak görseli. Temsili fotoğraf: İstanbul'da bir semt pazarı (Tuzla değil). Fotoğraf: Hikmet Toprak / Pexels.

Ekim ayının son günlerinde Tuzla'daki semt pazarlarında alışveriş yapacaklar için kış sebzelerinin zamanı geliyor. Peki, hangi sebze ve meyveler mevsiminde, alınan ürünler evde nasıl saklanmalı? Elmanın yanındaki armudu neden daha hızlı olgunlaştırdığı, patatesle soğanın neden ayrı tutulması gerektiği ve çiğ tavuğu yıkamanın mutfakta nasıl görünmez bir tehlike oluşturabileceği gibi günlük hayatı ilgilendiren bilgileri bir araya getirdik.

Ekim ayı, mutfak alışverişinde önemli bir geçiş dönemi. Yaz boyunca tezgâhlarda geniş yer bulan domates, biber, patlıcan ve salatalık gibi sebzelerin açık tarla üretiminde hasat dönemi sona yaklaşırken ıspanak, pırasa, lahana ve karnabahar gibi serin mevsim ürünleri öne çıkıyor.

Bu değişim yalnızca tezgâhlardaki çeşitliliği değil, evlerde hazırlanabilecek yemekleri ve haftalık alışveriş planlarını da etkiliyor.

Tuzla'da yaşayanlar açısından önemli bir avantaj ise ilçede haftanın her günü en az bir semt pazarının kurulması. Tuzla Belediyesi kayıtlarına göre ilçede 14 farklı pazar kuruluş noktası bulunuyor. Böylece alışverişi haftanın belirli bir gününe sıkıştırmak gerekmiyor.

Ancak mevsiminde alışveriş yapmak tek başına yeterli değil. Pazardan eve getirilen ürünlerin nasıl saklandığı, hangi meyve ve sebzelerin birlikte tutulduğu, hatta yemek hazırlarken kullanılan kesme tahtasının seçimi bile gıda kalitesini ve güvenliğini etkileyebiliyor.

Ekim sonunda hangi sebzeler mevsiminde?

Tarım ve Orman Bakanlığının il müdürlükleri tarafından yayımlanan tarım takvimlerinde ekim ayı, yazlık sebzelerin son hasatları ile kışlık sebzelerin hasadının başladığı dönem olarak tanımlanıyor.

Özellikle ıspanak, pırasa, lahana, karnabahar, kereviz ve turp bu dönemde alışveriş listesine eklenebilecek ürünler arasında bulunuyor.

Ispanak, pırasa ve karnabahar

Sonbahardan kışa geçişin öne çıkan sebzeleri. Ispanak yemek ve böreklerde, pırasa zeytinyağlı tariflerde, karnabahar ise fırın yemeklerinde ve çorbalarda değerlendirilebilir.

Kereviz, lahana, havuç ve turp

Soğuk mevsim sofraları için alternatifler sunuyor. Lahana sarma ve salatalarda, kereviz zeytinyağlı yemeklerde, havuç ve turp ise çiğ veya pişirilerek kullanılabilir.

Balkabağı

Sonbahar döneminde pazarlarda görülebilen balkabağı, yalnızca tatlı yapımında değil, çorba ve fırın yemeklerinde de kullanılabilir. Kesilmiş balkabağı bütün hâlindekine göre daha çabuk bozulabileceğinden buzdolabında tutulmalıdır.

Bu ürünlerin mevsiminde olması, Tuzla'daki her pazarda aynı gün bulunabilecekleri veya diğer sebzelerden mutlaka daha ucuz olacakları anlamına gelmiyor. Fiyatlar ürünün yetiştirildiği bölgeye, arz miktarına, kalitesine ve pazara göre değişebilir.

Bu nedenle alışverişte yalnızca kilogram fiyatına değil, ürünün tazeliğine ve evde ne kadarının tüketilebileceğine de dikkat etmek gerekiyor.

Meyve tezgâhlarında sonbahar zamanı

Ekim sonunda meyve alışverişinde de yazdan sonbahara geçiş belirginleşiyor. Elma, armut, nar, ayva ve bazı mandalina çeşitleri bu dönemde tercih edilebilecek meyveler arasında.

Elma ve armudun farklı çeşitleri farklı zamanlarda hasat ediliyor. Nar ve ayva sonbaharın tanınan meyveleri arasında yer alırken mandalinaların olgunlaşma zamanı da çeşide ve yetiştirme bölgesine göre değişiyor.

Pazarda meyve seçerken yalnızca parlak görünüşe aldanmamakta yarar var. Ezilmiş, kabuğu zarar görmüş veya çürümeye başlamış ürünler eve getirildikten sonra daha hızlı bozulabilir.

Özellikle haftalık alışveriş yapan aileler için birkaç gün içinde tüketilecek olgun meyvelerle daha sonra tüketilecek sert meyveleri ayrı seçmek, alışverişin daha verimli kullanılmasını sağlayabilir.

Tuzla'da hangi gün, hangi pazar kuruluyor?

Tuzla Belediyesi'nin pazar yerleri listesine göre ilçede haftanın yedi günü semt pazarı kuruluyor. Günlere göre pazar yerleri şöyle:

GünSemt pazarları
Pazartesiİstasyon, Mimar Sinan
SalıAydınlı
ÇarşambaAydıntepe, Orta Mahalle
PerşembeYayla, Şifa, Tepeören
CumaMescit
Cumartesiİçmeler, Evliya Çelebi, Aydınlı TOKİ
PazarPostane, Aydınlı Konaşlı

İlçenin en büyük semt pazarlarından biri olan Aydıntepe Pazarı çarşamba günleri kuruluyor. Tuzlali.net'in belediye verilerine dayanan önceki araştırmasına göre Aydıntepe'de 159 pazar esnafı bulunuyor.

Aynı araştırmada ilçedeki toplam pazar esnafı sayısı 961 olarak belirtilirken, 17 mahallenin beşinde semt pazarı kurulmadığı da ortaya konulmuştu.

Pazarların tam adresleri, esnaf sayıları ve günlere göre ayrıntılı dağılım için Tuzla semt pazarları rehberimizi inceleyebilirsiniz. Pazar bulunmayan mahallelerle ilgili veriler ise önceki araştırma haberimizde yer alıyor.

Pazarların kuruluş günleri değişebileceğinden özellikle resmî tatillerde gitmeden önce belediyeden bilgi almak yararlı olabilir.

Haftalık pazar alışverişi nasıl planlanabilir?

Alışverişte israfı azaltmanın yollarından biri, pazara gitmeden önce haftanın yemeklerini kabaca belirlemek.

Örneğin 3–4 kişilik bir aile için, evdeki mevcut ürünlere ve tüketim alışkanlıklarına göre aşağıdaki gibi bir örnek sepet hazırlanabilir:

ÜrünÖrnek miktarDeğerlendirme
Ispanak500 gramIspanak yemeği veya börek
Pırasa750 gramZeytinyağlı pırasa
Karnabahar1 küçük başFırın yemeği veya çorba
Havuç500 gramSalata ve yemek
Kereviz1–2 adetZeytinyağlı yemek
Elma1 kilogramAra öğün
Mandalina1 kilogramAra öğün
Nar2 adetMeyve veya salata

Bu liste bir beslenme programı değil, alışveriş planlamasına yönelik örnek. Hanedeki kişi sayısına ve tüketim miktarına göre değiştirilmesi gerekiyor.

Önemli olan her ürünün büyük miktarda alınması değil, bozulmadan tüketilebilecek kadar satın alınması. Özellikle yapraklı sebzelerin ilk günlerde, daha dayanıklı ürünlerin ise sonraki günlerde kullanılması planlanabilir.

Pazardan aldıklarınızı yanlış yerde saklıyor olabilir misiniz?

Pazar alışverişi eve gelindiğinde bitmiyor. Meyve ve sebzelerin saklandığı ortam, nem, sıcaklık, ışık ve diğer ürünlerle yakınlığı, dayanma süresini etkileyebiliyor.

Üstelik bazı meyveler, çevrelerindeki başka ürünlerin olgunlaşma ve yaşlanma süreçlerini hızlandıran doğal bir gaz yayıyor.

Elma neden armudu daha hızlı olgunlaştırıyor?

Elma, olgunlaşma sırasında etilen adı verilen renksiz bir gaz salgılıyor. Bu gaz bitkilerde doğal olarak oluşuyor ve bazı meyvelerin olgunlaşma sürecini düzenliyor.

Özellikle henüz sert olan armutlar etilene tepki verebiliyor. Bu nedenle sert bir armudu daha kısa sürede olgunlaştırmak isteyenler, onu bir elmayla birlikte oda sıcaklığında bir kese kâğıdına koyabilir.

Kese kâğıdı etilenin meyvelerin çevresinde birikmesine yardımcı oluyor. Ancak meyvelerin her gün kontrol edilmesi gerekiyor; çünkü aşırı olgunlaşma ve çürüme de hızlanabilir.

Buna karşılık elmaların etilene duyarlı sebzelerle uzun süre aynı kapalı alanda tutulması istenmeyen sonuçlar doğurabilir.

Ispanak ve marul neden elmalardan ayrı tutulmalı?

Ispanak, marul ve bazı diğer yapraklı sebzeler etilene duyarlı ürünler arasında bulunuyor.

Bu tür sebzelerin etilen üreten meyvelerle birlikte saklanması sararmayı ve kalite kaybını hızlandırabiliyor. Brokoli de etilene duyarlı sebzelere örnek gösteriliyor.

Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'nin hasat sonrası saklama rehberinde elma gibi yüksek etilen üreten ürünlerle hassas sebzelerin ayrı tutulması öneriliyor.

Evde uygulanabilecek en kolay yöntem, elma ve armutları yeşilliklerle aynı kapalı poşette tutmamak.

Ispanak ve marul gibi ürünlerin buzdolabında saklanması, fazla ıslak bırakılmaması ve mümkün olduğunca kısa sürede tüketilmesi de önemli.

Patatesle soğan neden aynı sepette saklanmamalı?

Birçok evde patatesler ve kuru soğanlar aynı sepetin içinde tutuluyor. Ancak bu alışkanlık her iki ürün için de uygun saklama koşullarının sağlanmasını zorlaştırabiliyor.

Patates ve kuru soğanın saklama sırasında ihtiyaç duyduğu nem koşulları farklı. Havasız ve uygun olmayan ortamlarda bekletilmeleri filizlenme, yumuşama ve çürümeyi hızlandırabiliyor.

Bu nedenle patatesleri serin, karanlık ve hava alan bir yerde; kuru soğanları ise kuru, serin ve iyi havalandırılan ayrı bir kapta saklamak daha uygun.

Burada dikkat edilmesi gereken bir başka konu da patatesin ışık görmesi.

Işığa maruz kalan patatesler yeşillenebiliyor. Yeşillenme, glikoalkaloid düzeyindeki artışla ilişkili olabildiğinden belirgin biçimde yeşillenmiş, acılaşmış veya ciddi şekilde filizlenmiş patatesler tüketilmemeli.

Elma ile patates yan yana durmalı mı?

Elmanın salgıladığı etilen nedeniyle patateslerin meyvelerle aynı kapalı ortamda uzun süre saklanmaması ihtiyatlı bir tercih.

Etilenin patates üzerindeki etkisi çeşide, sıcaklığa, gaz yoğunluğuna ve saklama süresine göre değişebiliyor. Bu yüzden elmanın her koşulda patatesi mutlaka filizlendirdiği şeklinde kesin bir kuraldan söz etmek doğru değil.

Evde en kolay uygulanabilecek yöntem, meyveleri ve patatesleri ayrı alanlarda tutmak.

Karnabaharı buzdolabının neresine koymalı?

Karnabahar da soğukta muhafaza edilmesi gereken sebzelerden biri.

Buzdolabının sebzelik bölümünde, ezilmeyecek ve aşırı nem birikmeyecek şekilde saklanması uygun. Yanına çok olgun elma gibi etilen üreten meyveler koymamak da yararlı olabilir.

Kesilmiş karnabaharın dayanma süresi bütün hâlindekinden daha kısa olabileceği için mümkün olduğunca kısa sürede kullanılması önerilir.

Sert armutları hemen buzdolabına koymayın

Henüz olgunlaşmamış armutların oda sıcaklığında bekletilmesi, olgunlaşma sürecinin devam etmesine yardımcı olabilir.

Armut istenen olgunluğa ulaştıktan sonra buzdolabına alınabilir. Böylece yumuşama süreci yavaşlatılabilir.

Bu yöntem, pazardan birkaç günlük ihtiyacı için meyve alanların bütün armutları aynı anda tüketmek zorunda kalmamasına yardımcı olabilir.

Çürüyen bir meyve diğerlerini de etkileyebilir

Meyve sepetinde bir elmanın çürümeye başlaması yalnızca o meyvenin kaybı anlamına gelmeyebilir.

Hasar görmüş veya çürüyen meyveler, temas ve uygun ortam koşullarında çevredeki ürünlerin de bozulmasını kolaylaştırabilir. Ayrıca bazı meyvelerde olgunlaşmayla birlikte etilen üretimi artabiliyor.

Bu nedenle meyve sepetini aralıklarla kontrol etmek, çürümüş ürünleri ayırmak ve sağlam olanları uygun koşullarda saklamak gıda israfını azaltabilir.

Mutfakta hangi ürünler yan yana saklanmamalı?

Birlikte tutulan ürünlerNe yapılmalı?
Elma ve sert armutOlgunlaştırmak için kısa süreli birlikte tutulabilir
Elma ve ıspanakUzun süre birlikte saklanmamalı
Elma ve brokoliAyrı saklanması daha uygun
Patates ve kuru soğanAyrı, havalandırılan kaplarda saklanmalı
Patates ve elmaUzun süre aynı kapalı ortamda tutulmamalı
Olgun armut ve yeşilliklerBuzdolabında ayrı bölümlerde tutulabilir
Çürüyen meyve ve sağlam meyvelerÇürüyen ürün derhal ayrılmalı

Bu öneriler gıdaların olgunlaşma, nem ve sıcaklık ihtiyaçlarına dayanıyor. Ürünlerin ne kadar dayanacağı ise başlangıçtaki tazeliklerine ve evin saklama koşullarına göre değişebiliyor.

Tavuk yemeği yapacaklar dikkat: Çiğ tavuğu yıkamak bakterileri mutfağa yayabilir

Pazardan alınan sebzelerle bir tavuk yemeği hazırlamak, sonbahar sofralarının alışılmış seçeneklerinden biri. Ancak yemek hazırlığında sık yapılan bir işlem, gıda güvenliği açısından ciddi risk oluşturabiliyor: Çiğ tavuğu musluğun altında yıkamak.

Bazı kişiler tavuğun üzerindeki mikropların suyla temizleneceğini düşünüyor. Oysa çiğ tavuk, Salmonella ve Campylobacter gibi gıda kaynaklı hastalıklara neden olabilen bakteriler taşıyabiliyor.

Bu bakterilerin önemli bir bölümü yalnızca suyla yıkamayla ortadan kaldırılamıyor. Daha önemlisi, yıkama sırasında su damlacıkları çiğ tavuktaki mikroorganizmaları mutfak lavabosuna, tezgâha, musluk çevresine, mutfak gereçlerine ve yakındaki yiyeceklere taşıyabiliyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ile ABD Tarım Bakanlığı (USDA), çiğ tavuğun pişirilmeden önce yıkanmasına gerek olmadığını ve yıkamanın çapraz bulaşma riskini artırabildiğini belirtiyor.

Tavuk yıkanırken salata malzemelerine ne olabilir?

Örneğin akşam yemeği için tavuk hazırlarken aynı tezgâhın üzerinde domates, marul veya havuç bulunduğunu düşünelim.

Çiğ tavuk musluğun altında yıkandığında sıçrayan su damlacıkları bu ürünlere veya onları hazırlamakta kullanılan gereçlere ulaşabilir.

Böylece tavuktaki bakteriler, daha sonra pişirilmeden tüketilecek salata malzemelerine taşınabilir. Bu duruma çapraz bulaşma adı veriliyor.

Tehlike yalnızca gözle görülebilen büyük su sıçramalarıyla sınırlı değil. Küçük damlacıklar, kirlenmiş eller, kesme tahtaları ve mutfak gereçleri de bakterilerin yayılmasına aracılık edebilir.

Üstelik yıkama sonrasında lavabonun temiz görünmesi, mikroorganizmaların tamamen uzaklaştırıldığı anlamına gelmez.

Tavuğu ne kadar dikkatli yıkarsanız yıkayın risk tamamen ortadan kalkmayabilir

USDA tarafından yapılan gözlemsel bir araştırma, tavuk yıkama sonrasında mutfakta çapraz bulaşmanın ne kadar kolay gerçekleşebildiğini gösteriyor.

CDC'nin aktardığı bu araştırmada, çiğ tavuğu yıkadıktan sonra lavabosunu temizleyen katılımcıların yaklaşık yedide birinin lavabosunda yine mikroorganizma saptandı.

Bu durum, tavuk yıkarken dikkatli olmanın veya ardından lavaboyu temizlemenin tek başına her zaman yeterli olmadığını gösteriyor.

Tavuğu yıkamak yerine doğrudan pişirin

Çiğ tavuk için önerilen yaklaşım, ürünü yıkamadan uygun şekilde pişirmek.

Haşlama, fırında pişirme, ızgara veya tavada pişirme yöntemlerinin tamamı kullanılabilir. Ancak yöntemin adı tek başına gıda güvenliği sağlamaz. Önemli olan, tavuğun bütün kısımlarının yeterli iç sıcaklığa ulaşmasıdır.

CDC ve USDA, tavuk etinin en kalın bölümünün en az 74°C (165°F) iç sıcaklığa ulaşmasını öneriyor.

Et termometresi kullanmak, güvenli sıcaklığa ulaşıldığını kontrol etmenin en güvenilir yolu. Tavuk etinin dışarıdan beyaz görünmesi veya suyunun berraklaşması tek başına tamamen piştiğini kanıtlamıyor.

Çiğ tavukla sebzeleri aynı kesme tahtasında hazırlamayın

Tavuk pişirilmeden önce yapılabilecek en önemli uygulamalardan biri de mutfak gereçlerini ayırmak.

Çiğ tavuk için kullanılan kesme tahtası ve bıçak, temizlenmeden salata malzemelerini hazırlamak için kullanılmamalı.

Mümkünse çiğ et ve tavuk için ayrı bir kesme tahtası kullanılmalı. Aynı tahta kullanılacaksa başka gıdalara geçmeden önce sıcak sabunlu suyla iyice yıkanıp gerektiğinde uygun şekilde dezenfekte edilmeli.

Çiğ tavuğa dokunduktan sonra eller de sabun ve suyla en az 20 saniye yıkanmalı.

Çiğ tavuğu buzdolabının üst rafına koymayın

Çiğ tavuktan sızabilecek sıvılar, buzdolabında alt tarafta bulunan diğer yiyecekleri kirletebilir.

Bu nedenle çiğ tavuk sızdırmaz bir kapta, buzdolabının alt rafında saklanmalı. Salata malzemeleri, meyveler ve pişmiş yiyeceklerden ayrı tutulmalı.

Taze çiğ tavuk için 4°C veya daha soğuk buzdolabında genel saklama önerisi 1–2 gündür. Daha sonra pişirilecekse uygun şekilde dondurulmalıdır. Ürünün son tüketim tarihi ve ambalajındaki saklama talimatları da dikkate alınmalıdır.

Pişmiş tavuk ne kadar saklanabilir?

Pişmiş tavuk yemekleri oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemeli.

Genel gıda güvenliği tavsiyelerine göre bozulabilir yiyecekler pişirme sonrasında en geç iki saat içinde buzdolabına kaldırılmalı. Ortam sıcaklığı 32°C'nin üzerindeyse bu süre bir saate düşüyor.

Uygun koşullarda soğutulmuş pişmiş tavuk yemekleri buzdolabında genellikle 3–4 gün saklanabiliyor. Daha uzun süre korunacaksa dondurulmaları öneriliyor.

Pazardan sofraya: Küçük alışkanlıklar büyük fark yaratabilir

Ekim sonunda Tuzla'nın semt pazarlarında yapılacak bir alışveriş, yalnızca hangi sebze ve meyvenin seçildiğiyle sınırlı değil.

Mevsimlik ürünleri tercih etmek, alışveriş miktarını evdeki tüketime göre belirlemek ve ürünleri doğru koşullarda saklamak, mutfaktaki israfı azaltabilir.

Elmanın armudu olgunlaştırması, yeşilliklerin bazı meyvelerden ayrı tutulması veya patatesle soğanın farklı kaplarda saklanması gibi basit bilgiler günlük alışverişin daha verimli değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Ancak iş çiğ tavuk gibi gıda güvenliği riski taşıyan ürünlere geldiğinde doğru mutfak alışkanlıkları daha da önem kazanıyor.

Çiğ tavuğu yıkamamak, sebzelerle temasını önlemek ve yeterli sıcaklıkta pişirmek; hem hazırlanan yemeğin hem de mutfaktaki diğer yiyeceklerin güvenliği açısından uygulanabilecek temel önlemler arasında.

Kısacası, doğru alışveriş pazarda başlıyor; sağlıklı ve güvenli bir sofraya dönüşmesi ise mutfakta devam ediyor.

Tuzla'daki semt pazarlarının günlerini ve adreslerini öğrenmek isteyen okurlar, Tuzlali.net'in güncel pazar rehberinden yararlanabilir.

Kaynaklar

  1. Tarım ve Orman Bakanlığı Kilis İl Müdürlüğü — Ekim ayında sebze tarımı
  2. Penn State Extension — Keeping Produce Fresh: Best Practices for Producers
  3. South Dakota State University Extension — Harvesting and Storing Root Vegetables
  4. Purdue University — Potatoes Turning Green
  5. Iowa State University Extension — How to Harvest, Ripen and Store Pears
  6. CDC — Chicken and Food Poisoning
  7. USDA FSIS — Chicken from Farm to Table
  8. FoodSafety.gov — Cold Food Storage Charts
  9. Tuzlali.net — Tuzla semt pazarları rehberi (Tuzla Belediyesi pazar yerleri listesi)

Son kontrol: 20 Ekim 2026. Yeni bilgi geldiğinde sayfa güncellenir.

Bu haberde bir hata ya da eksik mi gördünüz? Düzeltme ve kaynak bildirimi için info@tuzlali.net adresine yazın. · Yayın ilkelerimiz